Wat zijn de verschillen tussen een vereniging en een coöperatie?

row-houses-384596_1920

De coöperatie is hot. Maar wat is een coöperatie eigenlijk en wat zijn de overeenkomsten en verschillen met een vereniging?

Onafhankelijkheid

‘Huishoudelijke hulpen starten eigen coöperatie in Zutphen’ stond onlangs in het nieuws. Kenden we deze rechtsvorm tot voor kort alleen voor boeren die gezamenlijk landbouwmachines aankochten, inmiddels is het ook voor zorg, onderwijs, welzijn, energie, en samenwerkende ZZP’ers een oplossing om zaken anders aan te pakken. Zo starten veel huiseigenaren een energiecoöperatie om samen met de buren te investeren in zonnepanelen. Vaak elders dan op het eigen dak, om zo niet afhankelijk te zijn van de grote energiemaatschappijen. Toch weten veel mensen niet goed wat een coöperatie nu eigenlijk is en is er de nodige verwarring met een vereniging.

 Overeenkomsten coöperatie en vereniging

Allereerst de overeenkomsten. Zowel de vereniging als de coöperatie is een rechtspersoon. Beiden zijn een vereniging. Beiden hebben een bestuur en een algemene ledenvergadering. Dat betekent dat op beiden de algemene regels voor rechtspersonen van toepassing zijn, en ook de regels van het verenigingsrecht. Voor de coöperatie gelden daarnaast nog aparte regels omdat zij een speciaal soort vereniging zijn: eentje die winst verdeelt onder de leden.

Vijf verschillen tussen een coöperatie en vereniging

  1. Een vereniging heeft een maatschappelijk doel. Een coöperatie heeft een commercieel doel.
  2. Een vereniging mag geen winst verdelen onder haar leden en is gebonden aan het uitkeringsverbod, behoudens uitzonderingen. Een vereniging mag wel een onderneming voeren en winst maken maar moet die winst aan de vereniging zelf besteden. Een coöperatie mag wel winst verdelen onder haar leden en uitkeringen doen. Zij maakt ook op een of andere manier winst. Dat kan schaalvergroting zijn door gezamenlijke aankoop, verhoogde omzet, kostenverlaging door gedeelde eigendommen of het binnenhalen van opdrachten door gebundelde krachten van diverse professionals.
  3. Een vereniging heeft alleen statuten die haar met de leden verbindt. Zij kent uitsluitend een lidmaatschapsrelatie. Een coöperatie heeft statuten en ledenovereenkomsten die haar met de leden verbindt. Zij heeft dus naast een lidmaatschapsrelatie ook een contractuele relatie met haar leden.
  4. Een vereniging hoeft geen notariële statuten te hebben (maar beter wel), de coöperatie moet wel notariële statuten hebben.
  5. Leden van een vereniging zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor schade die door de vereniging veroorzaakt wordt, zoals het niet nakomen van overeenkomsten, letselschade die door nalatigheid van de vereniging ontstaat of tekorten in de (failliete) boedel. Bij een coöperatie zijn leden in beginsel wel aansprakelijk voor tekorten. Dat kan in de statuten wel uitgesloten worden maar moet dus expliciet in de statuten worden bepaalt.

Marjo Vink

Marjo Vink is jurist verenigingsrecht en stichtingenrecht. Zij adviseert en begeleidt bestuurders en beroepskrachten van verenigingen en stichtingen in de non-profit sector. Marjo geeft trainingen en is spreker bij ledenbijeenkomsten. Zij is jarenlang juridisch auteur geweest bij Wolters Kluwer en is huisjurist van diverse koepelorganisaties.