Nieuwe wet bestuur en toezicht rechtspersonen, wat verandert er voor vereniging, stichting en coöperatie?

Veranderingen in aantocht voor verenigingen, stichtingen en coöperaties. Het nieuwe wetsvoorstel bestuur en toezicht rechtspersonen ligt bij de tweede kamer. Het voorstel is op een aantal punten gewijzigd t.o.v. het voorontwerp. Wat verandert er voor vereniging, stichting en coöperatie als de wet wordt aangenomen? De wijzigingen in een notendop.

camera3

Taakstelling bestuur en commissarissen

Er bestaat op dit moment geen duidelijke taakstelling van bestuurders en commissarissen van verenigingen, stichtingen en coöperaties. De taakstelling zoals die voor de BV en NV geldt, wordt ook ingevoerd voor de overige rechtspersonen. Het uitgangspunt is dat bestuurders en commissarissen van rechtspersonen gehouden zijn tot een ‘behoorlijke taakvervulling’ en dat zij zich bij hun taak laten leiden door het belang van de rechtspersoon en de daaraan verbonden onderneming[1]. Zij mogen zich dus niet laten leiden door eigen belang, belangen van individuele leden, donateurs, schuldeisers, werknemers of derden.

Er kan in de statuten aan bepaalde bestuurders meer dan één stem worden toegekend.  De vereniging kon al aan bepaalde leden meer dan één stem toekennen. Deze regel blijft bestaan, maar wordt voor bestuurders nog eens extra duidelijk gemaakt.

Bestuurders krijgen een raadgevende stem in de algemene ledenvergadering. Indien een besluit buiten de algemene ledenvergadering wordt genomen, dan moeten bestuurders een gelegenheid krijgen om advies uit te brengen. Het niet in acht nemen van de raadgevende stem levert een vernietigingsgrond op van het besluit wegens strijd met de wettelijke bepalingen die het tot stand komen van besluiten regelen.

Tegenstrijdig belangenregeling

Nieuw wordt ook de tegenstrijdig belangenregeling. In de nieuwe wet mag een bestuurder of commissaris niet meer deelnemen aan de beraadslaging en besluitvorming indien hij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met de rechtspersoon. Als er daardoor geen besluit genomen kan worden, besluit de Raad van Commissarissen. Is die er niet, dan besluit de algemene ledenvergadering.

Voor de stichting is een aparte regeling opgenomen, aangezien zij geen ledenvergadering heeft. Als alle bestuurders een tegenstrijdig belang hebben, besluit ook daar de RvC. Is die er niet, dan besluit het bestuur, maar moet zij de overwegingen bij het besluit schriftelijk vastleggen.

Nieuwe statuten moeten een regeling gaan bevatten voor het geval dat alle bestuurders hun taak niet kunnen uitvoeren. De statuten mógen een regeling bevatten voor het geval dat één of enkele bestuurders hun taak niet kunnen uitvoeren. De vervangende personen worden daarbij gelijk gesteld aan de bestuurders. Ook wordt het mogelijk om in nieuwe statuten te bepalen wanneer sprake is van belet.

Wettelijke grondslag voor Raad van Commissarissen bij vereniging en stichting

Op dit moment is er geen wettelijke regeling voor de instelling van een Raad van Commissarissen bij de vereniging en stichting. Die komt er met de nieuwe wet wel. Voor de coöperatie bestond deze al. Vele (grotere) V & S hebben al wel een toezichthoudend orgaan. Deze is altijd statutair geregeld. Ook de taken en bevoegdheden staan in de statuten. Soms hebben deze toezichthoudende organen een andere naam zoals Adviesraad of Raad van Toezicht. De benaming is niet doorslaggevend voor de vraag of sprake is van een Raad van Commissarissen, maar de bevoegdheden die het orgaan krijgt.

Het monistisch bestuursmodel wordt mogelijk

Het wordt mogelijk om de vereniging, stichting en coöperatie een monistisch bestuursmodel te geven. Het bestuur wordt daarbij gevormd door uitvoerende en toezichthoudende bestuursleden. Het is dus bestuur en Raad van Commissarissen in één. De taakverdeling moet daarin op een bepaalde manier gescheiden blijven. Niet uitvoerende bestuurders moeten natuurlijke personen zijn.

Strengere aansprakelijkheidsnorm voor bestuurders

Naast de aansprakelijkheid wegens onbehoorlijk bestuur, worden bestuurders en commissarissen hoofdelijk aansprakelijk voor tekorten in de boedel bij faillissement. De nieuwe wet geeft aan in welke gevallen wordt vermoed dat sprake is van onbehoorlijk bestuur. Er wordt een uitzondering gemaakt voor vrijwillige bestuurders van niet commerciële verenigingen. Zij zijn niet aansprakelijk voor tekorten in de boedel als hen geen verwijt kan worden gemaakt.

Ontslagcriteria voor bestuurders en commissarissen stichting

Bij een stichting is het bestuur vaak het enige orgaan van de rechtspersoon. Een stichtingsbestuurder kan alleen ontslagen worden op verzoek van het openbaar ministerie of op verzoek van een belanghebbende door de rechter. Dat kan alleen indien de bestuurder handelt in strijd met de wet of de statuten, of als hij zich schuldig maakt aan wanbeheer. In de praktijk blijkt dit niet voldoende te zijn, en blijken bestuurders die niet voldoen toch te kunnen blijven zitten. Voor commissarissen van stichtingen bestaat er helemaal geen ontslagregeling. Om die reden worden de ontslagcriteria uitgebreid. In de nieuwe regeling kan een stichtingsbestuurder en commissaris ook worden ontslagen door de rechter vanwege: verwaarlozing van zijn taak, wegens gewichtige redenen, wegens ingrijpende wijziging van omstandigheden op grond waarvan het voortduren van het bestuurderschap in redelijkheid niet geduld kan worden, en wegens het niet of niet behoorlijk voldoen aan een bevel van de voorzieningenrechter.

Gevolgen voor statuten

Verenigingen en stichtingen hoeven niet meteen naar de notaris te hollen. Bestaande statuten blijven geldig. Wel moeten modelstatuten aan de nieuwe eisen voldoen. Heeft uw vereniging modelstatuten die zij ter beschikking stelt aan leden (verenigingen) dan moet u deze laten aanpassen.

cropped-cropped-2016-visitekaartje-voorkant1.jpg

mr. Marjo Vink – jurist verenigingsrecht

marjo@legalletters.nl

www.legalletters.nl

[1] Memorie van Toelichting p.2

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s