Wat betekent ‘bij of krachtens’ de statuten?

question-mark-1872665_1920

Hij komt in elke statuten wel een paar keer voorbij: de term ‘bij of krachtens de statuten’. Menig bestuurslid breekt zich daar het hoofd over, want wat staat er nu eigenlijk?

Juridische vaktaal

De term ‘bij of krachtens’ is juridische vaktaal die door bestuurders niet altijd goed begrepen wordt. Het is een term die uit het burgerlijk wetboek is overgenomen uit de wetsartikelen die over verenigingen gaan. Omdat statuten niet in strijd mogen zijn met de wet, wordt het begrip altijd overgenomen. Dan is er zeker geen strijd met de wet. Dus ook in statuten die in begrijpelijk Nederlands zijn opgesteld komt u deze term gewoon tegen.

Bij de statuten

‘Bij de statuten’ wil zeggen dat iets in de statuten zelf geregeld moet zijn en nergens anders. Staat er dat het bestuur ‘bij statuten toelatingseisen kan stellen voor het lidmaatschap’ dan zullen die toelatingseisen dus zelf in de statuten moeten staan. Doet u dat in een reglement of besluit dan is dat niet rechtsgeldig.

Krachtens de statuten

‘Krachtens de statuten’ wil zeggen dat iets juist niet in de statuten zelf hoeft te staan, maar dat het in een reglement geregeld kan worden. De grondslag zelf, dát er toelatingseisen mogen worden gesteld, staat in de statuten; de exacte invulling van die eisen staan dan in een reglement. Zo wordt in de statuten vaak bepaalt dát er een beroepscommissie bestaat (deze moet in de statuten staan omdat zij oordelen over rechten en plichten van leden) maar de bevoegdheden, procedure en werkwijze staan vaak in een reglement.

Het komt voor dat er alleen ‘bij statuten’ of alleen ‘krachtens statuten’ staat. Dat is afhankelijk van de keuzes die de vereniging voor haar interne organisatie wil maken. Meestal is het echter de combinatie ‘bij of krachtens de statuten’. De vereniging kan dan zelf kiezen of zij de nieuwe regels in de statuten wil verwerken of juist met reglementen wil werken.

Verkeerde regels leiden tot verkeerde besluiten

Een (huishoudelijk) reglement mag niet in strijd zijn met de statuten. Besluiten mogen niet in strijd zijn met een huishoudelijk reglement of statuten. Zijn ze dat wel dan zijn die regels en besluiten niet rechtsgeldig.

Het komt echter vaak voor dat de reglementen niet op de statuten zijn afgestemd of dat daar iets is geregeld dat in de statuten moet staan. Menig vereniging meent dat hij maar alles in een reglement kan regelen maar dat is niet zo. Wat ook heel veel voorkomt is dat het (huishoudelijk) reglement een herhaling is van de statuten, en daar veel zaken in staan die al in de statuten geregeld zijn. Ook dat is niet de bedoeling. Verenigingen gaan daar zelf dan maar eigen aanvullingen bijzetten en dat leidt er al gauw toe dat het reglement in strijd is met de statuten. Ga op basis daarvan dan besluiten nemen, dan zijn ook die niet rechtsgeldig.

Zorg voor geldige besluiten

Wil de vereniging graag besluiten nemen die rechtsgeldig zijn, dan zal zij ook statuten en een (huishoudelijk) reglement moeten hebben die op elkaar zijn afgestemd en waar de juiste onderwerpen in het juiste reglement staan. Laat de regelgeving dus controleren voordat je ze bij de alv in stemming brengt en doe dat ruim van te voren want het is eerder regel dan uitzondering dat het opnieuw moet en er aanvullend overleg in het bestuur nodig is.

mr. Marjo Vink