Wat is verenigingsrecht en stichtingenrecht?

Het blijkt dat er nog veel mensen zoeken naar de wettelijke regeling en andere regels die van toepassing zijn op de vereniging en stichting. Met welke regels krijgt een vereniging of stichting te maken?

junior-oarsmen-388994_1920

Verenigingsrecht en stichtingenrecht

Het verenigingsrecht bestaat uit de wettelijke regeling die betrekking heeft op de vereniging, en de regels binnen de vereniging zelf. In hiërarchische volgorde zijn dat:

  • Wet
  • Statuten
  • Reglementen
  • Besluiten
  • Gewoonte

Veel verenigingen zijn verbonden aan (inter)nationale koepelorganisaties. Dat zijn weer verenigingen op zichzelf, maar hun regelgeving werkt door in de verenigingen die bij hen aangesloten zijn.

De wettelijke regeling bestaat uit een algemeen deel dat op alle rechtspersonen van toepassing is (dus ook ondernemingen en stichtingen) en een deel dat specifiek voor verenigingen is. De algemene bepalingen staan in het burgerlijk wetboek, boek 2 titel 1, art. 2:1 tot en met 2:25 BW. De titel over verenigingen volgt daarop: art. 2:26 tot en met 2:52 BW. Coöperaties staan in art. 2:53 tot en met 2:63k BW.

Voor stichtingen gelden eveneens de algemene bepalingen, en daarnaast art. 2:285 tot en met 2:307 BW.

De algemene bepalingen worden vaak vergeten, maar zijn des te belangrijker aangezien daar zeer veel onderwerpen in worden geregeld waar de verenigingsbestuurder wel mee te maken krijgt, zoals bestuurdersaansprakelijkheid, redelijkheid en billijkheid, en de nietigheid of vernietigbaarheid van bestuursbesluiten.

Statuten en reglementen

De wettelijke regeling is bedoeld om op terug te vallen als de vereniging of stichting zelf niets geregeld heeft. Maar de wettelijke regeling laat ook veel open. Verenigingen/stichtingen zijn in grote mate vrij om zelf te bepalen hoe zij hun vereniging willen vormgeven. Zij kunnen in de statuten dan ook afwijken van de wettelijke regeling. Dat is zelfs zeer aan te bevelen, aangezien de wettelijke regeling in veel onderwerpen niet voorziet. Denk aan het opleggen van sancties of schorsingen bij wangedrag (met name bij verenigingen). Heb je dat niet in de statuten staan dan heb je die rechten ook niet. Maar ook op organisatorisch gebied wil je zaken vaak anders regelen. Kijk dan ook goed uit als je statuten op gaat stellen, want modelstatuten bevatten vaak enkel de wettelijke regeling. Dat is voor vrijwel elke vereniging onvoldoende! Laat je statuten daarom altijd op maat maken en pas ze aan, aan wat jouw vereniging nodig heeft. Dat voorkomt dat je straks niet de juiste organisatie of bestuurlijke bevoegdheden hebt. Legal Letters stelt voor veel verenigingen conceptstatuten op waarmee zij daarna naar de notaris gaan.

Onder de statuten hangen de reglementen, die de vereniging zelf opstelt, daaronder komen de besluiten van het bestuur en als laatste is er de gewoonte. Dan gaat het erom wat gebruikelijk is in de vereniging. Het is een laatste strohalm waar je in geval van problemen wellicht op kunt terugvallen, maar uiteraard is het veel beter om de zaken schriftelijk op papier te hebben want een gewoonte is moeilijk te bewijzen. Onderliggende regels mogen nooit in strijd zijn met de hogere regels. Zijn ze dat wel, dan zijn ze nietig of vernietigbaar bij de rechter. Het bestuur moet besluiten dan weer terugdraaien, met alle gevolgen van dien.

Stel daarom nooit zelf conceptstatuten of reglementen op als je onvoldoende juridische kennis hebt. Er worden veel fouten mee gemaakt en dat komt de vereniging duur te staan. Statuten en reglementen zijn de kapstok waar alle regels van de vereniging aan worden opgehangen. Zorg dus dat deze in orde zijn.

Andere rechtsgebieden

Verenigingen krijgen echter ook met heel andere rechtsgebieden te maken. Sluiten zij contracten, dan is het verbintenissenrecht en meer specifiek het contractenrecht van toepassing. Hebben zij werknemers in dienst dan komt het arbeidsrecht om de hoek kijken. Hebben zij te maken met subsidie of vergunningen, dan is het bestuursrecht van toepassing.

 

mr. Marjo Vink

marjo@Legalletters.nl

cropped-2016-visitekaartje-voorkant3.jpg

Heb je als bestuurder een vraag? Neem contact op. Stuur statuten of reglementen mee als daar je vraag over gaat. Deze kun je naar bovenstaand adres mailen.