“Wij hebben een jurist geraadpleegd! Hoe kan het dan zo mis gaan?”

shoes-58660_1920

Bestuurders raadplegen bij vragen over verenigingsrecht vaak eerst hun eigen netwerk. Zit daar een jurist of advocaat in? Dat is handig! Die hebben rechten gestudeerd en weten het dus wel. “Hoe kan het dan toch zo fout gaan?” riep een bestuurder in paniek tegen mij. Afijn, ik mocht weer wat zaken recht gaan zetten.

De halve zool en de vakman

Als fervente wandelaar verslijt ik nogal wat schoenen. Wandelschoenen in dit geval, waarvan de zolen er na de nodige kilometers beroerd bij hangen. Ik ben dan ook vaste klant bij de schoenmaker, die regelmatig wel eens een halve zool vervangt voor een nieuw exemplaar. Manlief is ook wel eens in de weer geweest met zolen en lijm. Maar bij de eerstvolgende wandeling liep ik ineens op mijn sokken. Bij beide schoenen was de zool er volledig uitgebroken en ik kon op natte sokken op zoek naar de dichtstbijzijnde bus. Sindsdien breng ik mijn stappers maar weer naar de vakman. Die heeft er tenslotte voor geleerd én heeft de juiste materialen.

Bestuurders gaan bij juridische vragen over verenigingsrecht vaak naar een jurist of advocaat in ……. arbeidsrecht, familierecht, Duits recht, handelsrecht, belastingrecht. Noem maar op. Zij raadplegen – heel begrijpelijk – eerst hun eigen netwerk. Zit er wellicht een jurist of advocaat in het ledenbestand? Menig bestuurder meent dat hij zo goed bezig is. Maar vaak pakt het verkeerd uit en brengt het de vereniging in grote problemen. Want een advocaat familierecht is nu eenmaal geen jurist verenigingsrecht.

Schoenmaker blijf bij je leest

“Wij hebben zelfs een griffier van het hof in onze ethische commissie!” riep de voorzitter van een landelijke beroepsvereniging tegen mij. “Hoe kan het dan zo fout gaan?” Nou dat is niet zo moeilijk. De beste man kan een hele goede griffier zijn, maar had overduidelijk geen kaas gegeten van verenigingsrecht.

De ethische commissie had een ontzettingsbesluit genomen en een lid buiten de deur gezet. Ik zag in mum van tijd dat dit besluit helemaal niet rechtsgeldig was. Het lid leed daardoor echter inkomensschade. De vereniging was daar aansprakelijk voor. De enige juiste oplossing in dit geval? Het besluit intrekken. Ga de leden maar eens uitleggen dat een lid weer terug genomen moet worden omdat er anders een grote claim boven het hoofd hangt en toegeven dat je als bestuur fouten hebt gemaakt. Terwijl de reden voor ontzetting meer dan gegrond was.

Verenigingsrecht is een specialisme

Bestuurders moeten zich realiseren dat verenigingsrecht en stichtingenrecht een apart vakgebied is. Een vakgebied, dat bij juridische opleidingen niet of maar heel summier aan bod komt. De gemiddelde jurist of advocaat heeft dan ook geen of weinig kennis van verenigingsrecht.

Juristen en advocaten zullen normaal gesproken niet snel gaan adviseren buiten hun eigen expertise vanwege de juridische aansprakelijkheid. Dan verwijzen zij naar een collega die er meer van weet. Maar vreemd genoeg adviseren juristen wel verenigingsbestuurders als die met een vraag komen aanzetten. Die stellen hen toch niet aansprakelijk en ach, men wil de vereniging wel even op weg helpen. Dat kan toch weinig kwaad?

Gevolgen van verkeerd advies

Verkeerd uitgevoerde ontzettingen, opzeggingen die op de verkeerde grondslag zijn gebaseerd, fouten in statuten en reglementen, onjuiste manier van handelen door het bestuur, beslissingen die door de verkeerde organen worden genomen. Ik kom veel tegen. Dan moeten fouten weer hersteld worden, ontzettingen weer ingetrokken, of de rechter vernietigd zulke besluiten. Leden moeten weer terug genomen worden, soms zelfs onder dreiging van een dwangsom, en de vereniging is aansprakelijk voor schade.

Bij deze vereniging heb ik samen met het bestuur weer orde op zaken gesteld, het besluit werd ingetrokken, er kwam overleg met het betrokken lid en er is gezamenlijk naar een passende oplossing gezocht. Er werd een informatie avond voor leden gehouden om de situatie uit te leggen. Daarna zijn de taken en verhoudingen tussen het bestuur en de ethische commissie aangepast en heb ik nieuwe statuten voor de vereniging opgesteld waarin deze nieuwe verhoudingen op de juiste wijze verwerkt zijn.

‘Had ik dat maar geweten. Het zou veel ellende bespaard hebben’

Heb je als bestuurder een vraag, stel deze dan ook aan iemand die kennis heeft van het verenigingsrecht. Ik hoor bestuurders vaak verzuchten: “dat heeft nooit iemand tegen mij verteld. Had ik dat maar eerder geweten. Dan had er veel onrust in de vereniging voorkomen kunnen worden, en het zou mijzelf ook veel werk en ellende bespaard hebben.”

Voor de juristen en advocaten geldt dus: schoenmaker blijf bij je leest en bestuurders moeten bij kapotte schoenen een goede schoenmaker zoeken.

Marjo Vink

Marjo Vink is jurist verenigingsrecht en stichtingenrecht. Zij adviseert en begeleidt bestuurders en beroepskrachten van verenigingen en stichtingen in de non-profit sector. Marjo geeft trainingen en is spreker bij ledenbijeenkomsten. Zij is jarenlang juridisch auteur geweest bij Wolters Kluwer en is huisjurist van diverse koepelorganisaties.