Wel of geen beroepsmogelijkheid in de vereniging?

question-mark-1872665_1920

Beroep. Een heet hangijzer voor verenigingen. Bijna altijd van toepassing na een royement en soms ook na opzegging van het lidmaatschap. Veel verenigingen worstelen met het beroep, en ook met de vraag of zij het voor opzegging wel in de statuten willen hebben staan. Daar valt veel over te zeggen.

Beroep

Na een royement door het bestuur is een beroep bij de algemene vergadering (of een ander orgaan als dat in de statuten staat) altijd verplicht. Dat is een wettelijke verplichting, en deze beroepsmogelijkheid dient dan ook in de statuten te staan. Elke vereniging moet dus bij royement een beroepsmogelijkheid bieden.

Bij opzegging van het lidmaatschap is een beroepsmogelijkheid niet wettelijk verplicht. De vereniging kan er wel zelf voor kiezen en dan moet dit eveneens in de statuten verankerd zijn. Staat er geen beroepsmogelijkheid in de statuten, dan bestaat deze ook niet.

Redenen om wel voor beroep te kiezen bij opzegging

  • Het doorvoeren van een machtenscheiding. Een strikte machtenscheiding is dat meestal niet, het bestuur neemt de beslissing maar er volgt een ‘toetsing’ door de algemene vergadering. Bij grote organisaties kent men tuchtcommissies die het besluit nemen, eventueel aangevuld met een beroepscommissie die dan de toetsing uitvoert.
  • Het biedt leden nog een kans om zich binnen de vereniging te verdedigen. Het laat zien of de algemene vergadering (of de beroepscommissie) achter de werkwijze van het bestuur staat of juist niet. Daarmee wordt het een besluit van de hele vereniging en niet enkel van het bestuur. Gaat een lid dan toch naar de rechter (dat recht heeft hij altijd) dan kan de alv het bestuur niets verwijten.
  • Als het besluit om een lid op te zeggen bij slechts één persoon ligt, zoals een directeur, is een beroepsmogelijkheid wel gewenst om al te voortvarende bestuurders terug te kunnen fluiten voordat het op een rechtszaak aankomt.
  • Als de vereniging een beroep heeft gehouden en het lid gaat toch naar de rechter, dan sta je wel sterker. Een beroep kan dan, mits goed gehouden, aantonen dat de vereniging zorgvuldig met haar besluit is omgegaan. Bovendien wordt duidelijk dat er binnen de héle vereniging geen draagvlak meer is om een lid te behouden.

Redenen om niet voor beroep te kiezen

  • Gebrek aan ervaring en kennis bij bestuurders, alv of beroepscommissie. Er worden vaak (procedurele) fouten gemaakt. Gaat een lid daarna naar de rechter, dan komen die fouten altijd voor rekening van de vereniging. De kans is dan vrij groot dat een bestuursbesluit tot opzegging weer ongedaan wordt gemaakt en de proceskosten zijn voor de vereniging. Tevens kan de vereniging aansprakelijk zijn voor schade die het lid geleden heeft.
  • De alv durft een opzegging niet door te zetten. Bestuursleden zijn goed op de hoogte van de situatie, maar de leden meestal niet. Zeker als leden zelf geen last hebben van het lid, kiezen zij graag voor de veilige weg en durven zij een opzegging niet te bekrachtigen, soms ook omdat zij de juridische gevolgen niet kunnen overzien.
  • Een beroep veroorzaakt veel ophef en onrust in de vereniging, wat het bestuur weer moet zien te sussen.
  • Een lid zal de mogelijkheid van beroep vrijwel altijd aannemen. Het kost een lid namelijk niets, maar het bestuur wordt wel opgezadeld met extra werk, terwijl zij door de hele situatie vaak toch al zwaar belast zijn. Wil een lid daarna naar de rechter, dan is het zelfs verplicht dat eerst een beroep gehouden is.
  • Een lid kan altijd naar de rechter gaan, ook als er geen beroep binnen de vereniging is. Leden hebben dus wettelijk toch al een vorm van rechtsbescherming, wel is er een drempel omdat zij zelf ook kosten moeten maken voor juridische bijstand. Dat maakt dat alleen leden die echt onterecht buiten zijn gezet of die werkelijk lid willen blijven van de vereniging die moeite zullen nemen.
  • Een werkelijke machtenscheiding is in kleinere, eenvoudige en lokale verenigingen niet haalbaar, ook vanwege gebrek aan vrijwilligers met de juiste kennis.

Ik hoop dat dit voldoende aanknopingspunten biedt om een goede keus te maken.

mr. Marjo Vink

cropped-2016-visitekaartje-voorkant3.jpg