Wel of niet werken met een beroepscommissie?

choice-2692575_1920De Beroepscommissie. Bij wijziging van de statuten krijg ik vaak de vraag: moeten wij wel of niet met een beroepscommissie gaan werken?

 

Wat doet de beroepscommissie?

Verenigingen kennen een wirwar aan beroepscommissies. Sommigen menen dat beroepscommissies over alle soorten geschillen mogen oordelen, anderen menen dat het een geschillencommissie is of klachtenbureau.

Een beroepscommissie volgens het verenigingsrecht oordeelt uitsluitend over beroep bij een royements- of opzeggingsbesluit van een lid door het bestuur. Normaal ligt die taak bij de algemene vergadering, maar zij kan ook overgedragen worden aan een beroepscommissie.

Zelfstandig orgaan

Of een beroepscommissie handig is, is per vereniging verschillend. Waar rekening mee gehouden moet worden, is dat de beroepscommissie een zelfstandig orgaan van de vereniging is, net zoals de algemene vergadering. Zij neemt een besluit dat de vereniging rechtsgeldig bindt. Met dit besluit kan een lid naar de rechter gaan (hetzelfde geldt voor de algemene vergadering als er geen beroepscommissie is). Dit brengt wel mee dat indien de rechter oordeelt dat het besluit in strijd is met de redelijkheid en billijkheid of nietig is, de vereniging aansprakelijk kan zijn voor schade. Houdt hier rekening mee met de keuze algemene vergadering of beroepscommissie. Bij een beroepscommissie ligt het oordeel in handen van een zeer beperkt groepje mensen. Deze moeten dan wel de nodige kennis en ervaring hebben voor een juiste toepassing van de procedureregels om een gedegen besluit te kunnen nemen. Is dat niet het geval, dan is het risico van aansprakelijkheid groter, want de vereniging is wel van die commissieleden afhankelijk. Bij een algemene vergadering wordt het besluit genomen door alle leden gezamenlijk. Ook dat moet een gedegen besluit zijn, echter daar wordt de mening door de leden gezamenlijk vastgesteld.

Redenen om wel te werken met een beroepscommissie

  • Als de leden verspreid over het land wonen is het bijeen komen in een alv lastiger.
  • Leden van een alv oordelen vaak meer op emotionele gronden en minder op rationele en juridische gronden.
  • Bij een beroepscommissie blijft de informatie over lid en de incidenten meer ‘binnenskamers’. Dat biedt meer privacy.
  • Een beroepscommissie is flexibeler en kan zaken sneller onderzoeken en afhandelen. het onderzoek kan ook nauwkeuriger plaatsvinden. Dit is zonder beroepscommissie op te lossen door een tijdelijke onderzoekscommissie in te stellen door het bestuur, dat aan het bestuur en de alv verslag uitbrengt (maar dus niet besluit over het beroep, dat doet de algemene vergadering).

Niet werken met een beroepscommissie

  • Het is een vrij ondankbare vrijwilligers taak waar moeilijk mensen voor te vinden zijn. Het gaat altijd om incidenten met leden die grensoverschrijdend gedrag vertonen. Een commissielid kan nogal wat over zich heen krijgen, terwijl dit bij een algemene vergadering door iedereen gedragen wordt.
  • Het werk van commissieleden vraagt om kennis en expertise over wat de commissie wel en niet mag doen, zorgvuldigheid in onderzoek, onafhankelijke oordeelsvorming, beslissen op rationele en juridische gronden en het vraagt enige doortastendheid. Het is moeilijk om mensen te vinden die dat kunnen. Bij een algemene vergadering is het meer het gezonde verstand van de meerderheid.
  • Als het werk binnen de vereniging op een kleine groep vrijwilligers aankomt is een beroepscommissie een extra last en zeker niet aan te raden.
  • Een beroepscommissie vraagt om een goed beroepsreglement. Daar schort het nogal eens aan omdat verenigingen daar zelf aan gaan ‘sleutelen’. Dan staan er fouten in, wordt er fout gehandeld en is de kans op aansprakelijkheid groter.
  • Als beroepskwesties zelden voorkomen kan er niet de noodzakelijke kennis en ervaring opgebouwd worden.
  • Commissieleden hebben veel verantwoordelijkheid. Zij nemen een besluit dat de vereniging bindt en waarmee een lid naar de rechter kan gaan. Commissieleden die hun taak niet naar behoren uitvoeren kunnen een probleem vormen voor de vereniging.

Dat is heel wat om te overwegen. Maar bij een statutenwijziging moet er wel een keuze gemaakt worden. Ik hoop dat deze punten daarbij helderheid kunnen geven.

mr. Marjo Vink

2016 legalletters logo klein2