De alv is niet de hoogste macht in de vereniging

hierarchy-261985_1920

Regelmatig menen leden dat de alv de hoogste macht is in de vereniging. Ook op menige niet-juridische website staat dit vermeld. Toch is dat niet zo. De woorden van Eduard Meijers, grondlegger van het huidige Burgerlijk Wetboek worden door velen verkeerd uitgelegd en ook de Hoge Raad heeft lang geleden al bepaald dat de alv niet de hoogste macht is. Voor juristen en juridische auteurs is dat dan ook al lang duidelijk. Nu de rest van Nederland nog.

Restbevoegdheid

In de wet staat dat aan de alv alle bevoegdheden toekomen die niet door de wet of statuten aan andere organen zijn opgedragen. In de parlementaire geschiedenis schreef Eduard Meijers dat de alv door deze restbevoegdheid het hoogste orgaan was in de vereniging en dat woord is in het spraakgebruik blijkbaar verdwenen. Maar omgekeerd gezegd betekent dat dus dat alle bevoegdheden die wel bij wet of statuten bij een orgaan zijn neergelegd, dus niet toekomen aan de alv. Andere organen zijn niet ondergeschikt aan de alv en over bevoegdheden die al bij het bestuur of andere organen liggen heeft de alv weinig te zeggen.

Forumbankarrest

Dat is lang geleden ook in de rechtspraak bepaald. Al in 1955 oordeelde de Hoge Raad in het bekende Forumbankarrest dat de algemene vergadering van een NV geen bindende instructies kan geven aan de directie over onderwerpen die tot bevoegdheid van de directie behoren. De alv is niet bevoegd opdrachten te geven aan de directie en de directie is niet ondergeschikt aan de alv.

Het betrof hier de alv van een NV, maar hetzelfde geldt voor de alv van verenigingen omdat die onder hetzelfde rechtspersonenrecht vallen. Ook voor verenigingen geldt dat de alv geen bindende instructies kan geven aan het bestuur over onderwerpen die tot de bevoegdheid van het bestuur horen en zij kan deze ook niet afdwingen.

Het bestuur heeft beleidsvrijheid

Het bestuur bestuurt volgens de wet de vereniging en heeft daarin een eigen beleidsvrijheid. Die vrijheid wordt begrensd door de handelingsbevoegdheid zoals die in de statuten staat maar zolang het bestuur binnen die grenzen blijft, is zij bevoegd te handelen en kan zij beleid naar eigen inzicht maken.

Het enige dat een alv kan doen als zij het niet eens is met het bestuur, is het bestuur te ontslaan. Daarvoor moeten echter zwaarwegende redenen bestaan. De alv heeft het bestuurslid bij benoeming immers een mandaat gegeven voor een aantal jaren om de vereniging te besturen en het bestuur zal daartoe ook de gelegenheid moeten krijgen. Bestuursleden kunnen een ontslagbesluit ook altijd aan de rechter voorleggen.

Het komt er dus op neer dat het bestuur en de alv gelijkwaardig zijn aan elkaar. Ieder heeft zijn eigen bevoegdheden en rechten die naast elkaar bestaan. Een hoogste macht is er niet, wel een gezamenlijke macht. En dat is prima. Uitgangspunt in de vereniging is toch nog altijd dat men er samen wat moois van wil maken.

mr. Marjo Vink

2016 legalletters logo klein2